Eaton TechnoDag: Veiligheid is het bewust nemen van risico’s

Datum: 13/5/2018

Bij het werken aan laagspanningsverdeelsystemen worden regelmatig risico’s genomen. Deze kunnen grote gevolgen hebben, zo werd duidelijk tijdens de eerste Eaton TechnoDag in het Bosuilstadion van Royal Antwerp FC. Zeker als het bijvoorbeeld om vlamboogfouten gaat. “Zo’n 70 procent daarvan wordt veroorzaakt door foutief menselijk handelen”, zei Martijn Imming, Business Development Manager Data Centers bij Eaton. “Dat terwijl het voorkomen ervan relatief eenvoudig is.”

Hoe betrouwbaar zijn de laagspanningsverdeelsystemen in uw energienetwerk eigenlijk? Die overkoepelende vraag werd tijdens de eerste Eaton TechnoDag in België beantwoord. Meer dan dertig technisch adviseurs en technici waren naar het Bosuilstadion van Royal Antwerp FC afgereisd om daarover geïnformeerd te worden. Dat het geen overbodige vraag was, werd al snel duidelijk tijdens de presentatie van Roel Ritsma van Electrical Research, Consultancy and Development (ERCD), een gespecialiseerd kenniscentrum op het gebied van de elektrische energievoorziening in industriële ondernemingen. “De risico’s zitten bijvoorbeeld in uitgevoerde installatie-uitbreidingen, vlambooggevaren, onopgemerkte systeemverouderingen of gewoon een vorm van laksheid.” Over dat laatste was Ritsma helder: “Veiligheid is het bewust nemen van risico’s, waarbij je moet zorgen dat de risico’s gering zijn. Maar als je bijvoorbeeld aan het werk gaat aan een verdeelsysteem zonder de spanning eraf te halen – omdat zoiets als ‘lastig’ wordt ervaren – neem je bewust veel risico’s.”

Kabelwurgbandje
Naar de beelden van enorme explosies door verkeerd handelen, keek menig bezoeker van de Eaton TechnoDag met een beduusde blik. Ritsma: “Aan de hand van de vragen die ik kreeg, is me duidelijk geworden dat technici nieuwe dingen hebben gehoord en hopelijk ook tot nieuwe inzichten zijn gekomen.” Soms ging het om hele kleine dingen, zoals het gebruik van tiewraps, die de adviseur van ERCD ‘kabelwurgbandjes’ noemde omdat ze vaak veel te strak om de kabels worden aangetrokken, wat tot mechanische belasting leidt.

Permanente educatie
Tijdens zijn presentatie behandelde Ritsma diverse cases waarbij het faliekant mis is gegaan. Zoals door verkeerde typeplaatjes, foutief gebruik van compartimenten, door normen niet goed toe te passen, of door specificaties die aan een verkeerde norm zijn gekoppeld. “Er wordt soms wel eens wat aangerommeld, moet ik helaas constateren. Ik verbaas me er dan ook nog steeds over dat iedereen zomaar een installatiebedrijf kan starten. Het is een branche waarin veilig werken van essentieel belang is, waarin veel ontwikkelingen zijn. Het invoeren van permanente educatie voor de elektrotechniek lijkt me dan ook geen slecht idee.”

Vlamboogfout
Risicobeheersing van laagspanningsverdeelsystemen is van evident belang, benadrukte Martijn Imming, Business Development Manager Data Centers bij Eaton, nog maar eens. Daarbij zoomde hij in op het gevaar van een vlamboog. “In een fractie van een seconde ben je dan je installatie kwijt. Nog veel erger is, dat je als techneut zwaargewond kunt raken als zich dat voordoet. Kritische factoren voor personen zijn het lawaai, de warmtestroom en de optische straling die ontstaat tijdens een vlamboogfout. De drukgolf en de hitte die vrijkomen zijn enorm. Een gevaar dat optreedt tijdens inspectie- en onderhoudswerkzaamheden van geopende verdeel- en schakelsystemen en bij het werken onder spanning.”

Menselijk handelen
De meest voorkomende oorzaken van een vlamboogfout zijn te wijten aan menselijk handelen. “In zo’n 70 procent van de gevallen gaat het om onzorgvuldig werken aan schakelsystemen. Door onder spanning aan de slag te gaan, dus door oneigenlijke toegang”, liet Imming weten, die de belangrijkste oorzaken voor een vlamboog op een rijtje zette:

  • Menselijke fouten bij het werken aan het schakelsysteem;
  • Overbrugging tussen aders door geleidende vreemde voorwerpen, zoals gereedschappen, onderdelen of knaagdieren;
  • Isolatiefouten (degeneratie of ontbreken ervan);
  • Slechte verbindingen;
  • Vuil of condensatie;
  • Te hoge spanningen;
  • Vocht;
  • Foutief gedimensioneerde schakelapparaten.

‘Airbag’ Arcon
Zoals gezegd zijn de effecten van vlamboogfouten zeer ernstig en variëren van persoonlijk letsel tot grote schade aan de verdeelsystemen. Dit kan leiden tot stilstand, die weken kan duren en kan zelfs volledige vervanging van deze verdeelsystemen noodzakelijk maken. De ‘hoge beschikbaarheidsfactor’ mag zeker niet worden vergeten. Een concurrentievoordeel dat niet mag worden onderschat in de huidige competitieve wereld.

“Door het toepassen van Arcon, één van Eatons beveiligingsoplossingen, wordt het risico op persoonlijk letsel bijzonder verminderd”, aldus de manager van Eaton, die het vergeleek met een airbag in een auto. “In het geval van een  vlamboog wordt zowel het door de vlamboog uitgestraalde licht als de stroom gedetecteerd door sensoren en in de hoofdeenheid geëvalueerd. De centrale eenheid stuurt een ontkoppelingssignaal naar het blusapparaat, waarbij het blusapparaat een geschroefde kortsluiting maakt op drie polen, parallel aan de locatie van de fout. Dat is zeg maar het uitklappen van de airbag, waardoor de benodigde spanning voor de vlamboog wegvalt als gevolg van deze kortsluiting. De spanning vereist voor de vlamboog wordt verlaagd vanwege de kortsluiting op het railsysteem en de vlamboog wordt geblust in minder dan 2 millisecondes na het ontstaan ervan – ruim voor de maximale destructieve kracht wordt bereikt. Dat zorgt voor extra personeelsveiligheid tijdens werkzaamheden en is geen overbodige luxe”, verwees Imming naar de video’s van heftige explosies.

De bezoekers van de Eaton TechnoDag luisterden en keken aandachtig, waarbij velen zich bewust werden van de potentiële gevaren. “Veiligheid in onze branche is een belangrijk issue. Eaton wil die veiligheid verder verbeteren”, benadrukte Imming. “Wat ik u vandaag vooral wil meegeven: maak sowieso een risicoanalyse. Omdat voorkomen nog altijd beter is dan genezen.”

Eaton is een campagne gestart om het risico op vlambogen in laagspanningsverdeelsystemen in commerciële en industriële gebouwen onder de aandacht te brengen. Een bibliotheek met whitepapers, praktijkvoorbeelden en beveiligingsoplossingen is te vinden op www.eaton.be/vlamboog